“14.000 euro voor acht sint-jakobsschelpen”: hoe de brandstofrekening gewilde producten in financiële risico's verandert
De huidige energiecrisis zet bevoorradingsketens onder druk. Dat werkt rechtstreeks door op de beschikbaarheid, de logistieke kosten en uiteindelijk de marges van de spelers in de horeca. Een voorbeeld: de sint-jakobsschelpen.
Het zicht op de bevoorrading wordt troebel. Neem de visserij in het Verenigd Koninkrijk. Volgens cijfers van de National Federation of Fishermen's Organisations (NFFO) is de prijs van scheepsbrandstof in zes maanden meer dan verdubbeld. Dat is nu goed voor tot 40% van de kosten van een tocht op zee. Daardoor blijven vloten overal in Europa aan de kade liggen. De druk werkt door tot op de menukaarten.
Het voorbeeld dat Bloomberg aanhaalt, toont hoe fragiel het model is: een reder verbruikte ongeveer 6.000 liter diesel om op één dag naar een visgebied te varen, er te vissen en terug te keren, om uiteindelijk slechts acht sint-jakobsschelpen aan land te brengen. “Tegen de huidige prijs zou alleen al de brandstof voor zo'n tocht ongeveer 12.000 pond kosten”, ofwel meer dan 14.000 euro.
De sint-jakobsschelp is het meest blootgestelde product. Het afdreggen van de zeebodem vraagt veel energie, terwijl het met de hand oogsten dure arbeidskrachten vergt. Maar de hele logistieke keten krijgt te maken met zware prijsdruk. Die druk stopt niet aan de kade. Het product moet gekoeld, verpakt en vervoerd worden, soms over lange afstanden, en kisten, piepschuim, karton, etiketten en ijs maken de rekening nog zwaarder.
Op de Londense markt van Billingsgate slaat een groothandelaar alarm bij Bloomberg: “We hebben vis waarvan de prijs gewoon nergens meer op slaat”. Hij voegt eraan toe: “Het is het belangrijkste gespreksonderwerp. Alles wordt slechter”. De logistieke kosten rijzen de pan uit, zoals ook een distributeur getuigt: de brandstof voor de bestelwagens is in 18 maanden met 60% gestegen.
Kosten stijgen, prijzen volgen, kopers haken af
De prijzen van verse en gekoelde vis stegen in september op jaarbasis met 11,4%, die van diepgevroren vis met 10%. Volgens Seafish, de openbare ondersteuningsorganisatie voor de sector, die Bloomberg eveneens citeert, grijpen consumenten mogelijk vaker naar diepvries. Sommige viswinkels stappen over op in Schotland bereid sint-jakobsvlees, omdat de lokale schelpen te duur worden. De prijsstijgingen gelden ook voor basisproducten: rog, makreel, schelvis en zalm zijn eveneens duurder geworden.
Voor de horeca is het risico tweeledig: duurdere grondstoffen en klanten die overstappen op goedkopere alternatieven. Door de geafficheerde prijzen verandert het gedrag van de consument ingrijpend. “Mensen komen, kijken, kijken nog eens, je denkt dat ze gaan kopen, en dan lopen ze weg”, aldus een andere visverkoopster die werd ondervraagd.
Op korte termijn is er geen verlichting in zicht. De G7-landen stevenen af op het vrijgeven van olievaten uit hun noodvoorraden. De organisaties van vissers eisen rechtstreekse overheidssteun, omdat ze de bestaande lastenverlichtingen onvoldoende vinden.
