Zesendertig klanten per groothandel: wie verslikt zich in wie op de Belgische markt?

INSIGHT – De consolidatie van de voedings- en drankengroothandel staat volop in de schijnwerpers. Reden te meer om de markdiscussie met concrete cijfers te onderbouwen.

De realiteit op het terrein voor de groothandels:

• 2.787 groothandels* verdelen het Belgische grondgebied onder elkaar om 100.000 verkooppunten te bedienen, wat neerkomt op gemiddeld één groothandel per 36 verkooppunten.

• De totale omzet, inclusief tabak en non-food, bedraagt 12,83 miljard euro, ofwel gemiddeld 4,603 miljoen euro per groothandel.

• De onderlinge verschillen zijn echter aanzienlijk: meer dan 1.487 groothandels boeken een omzet onder de grens van één miljoen euro.

• Conway is met 1,993 miljard euro de groothandel met de hoogste omzet van het land.

• De nettomarges zijn uiterst krap en schommelen tussen -0,5% en 2%.

• Er is een dringende nood aan digitalisering om klanten beter en efficiënter te bedienen.

In deze context onderzoekt elke groothandel zijn opties om te kopen dan wel te verkopen. Overnamekandidaten worden beoordeeld op basis van drie complementariteitsassen: het marktsegment of het type klant dat wordt bediend (traditionele horeca, institutionele catering, buurtwinkels), de productcategorie (vers, gekoeld, droog, verpakte goederen, dranken) of de regio en de route-to-market.

We gaan dieper in op de geografische as.

Een dominant Vlaanderen, een ondergewaardeerd Wallonië en een structureel beperkt Brussel

De kloof is in de eerste plaats regionaal. Van de 2.787 geregistreerde groothandels zijn er 1.730 gevestigd in Vlaanderen, 615 in Wallonië en 401 in Brussel***. De onevenwichtigheid is nog uitgesproken op het vlak van omzet: Vlaanderen genereert 9,39 miljard euro, Wallonië 2,68 miljard euro en Brussel 747 miljoen euro.

De Brusselse situatie laat zich eenvoudig verklaren: hoge vastgoedkosten en een gebrek aan beschikbare grond voor grote distributiecentra of logistieke platformen. De voedingsgroothandel is immers een sector die draait om vierkante meters en vrachtwagenstromen. Brussel is daarvoor simpelweg geen geschikte omgeving.

Wallonië vraagt om een meer genuanceerde blik. Met 615 spelers voor 2,68 miljard euro ligt de gemiddelde omzet per groothandel er structureel lager dan in Vlaanderen. Dit is niet louter een kwestie van demografie of horecadichtheid; het is ook een teken van een meer gefragmenteerd en minder geconsolideerd landschap, waar kleine regionale structuren standhouden. Of wekken ze simpelweg minder interesse bij potentiële overnemers?

Antwerpen: de grootste in aantal, niet in waarde

Op provinciaal niveau telt Antwerpen de meeste groothandels: 509, oftewel 18,3% van het nationale totaal. Brussel volgt met 401, daarna West-Vlaanderen met 374. Kijken we naar omzetwaarde, dan keert de rangschikking om.

Oost-Vlaanderen neemt de leiderspositie in met een omzet van 3,29 miljard euro, vóór Antwerpen (2,3 miljard euro) en West-Vlaanderen (1,7 miljard euro). Antwerpen telt dus meer groothandels dan Oost-Vlaanderen, maar Oost-Vlaanderen genereert er aanzienlijk meer waarde uit.

Die omzet wordt gestuwd door een handvol grootschalige spelers, waarbij tabak een zwaar gewicht in de schaal legt. Conway, Fixmer en Trendy Foods vormen hier de top drie. Bidfood, de nummer één onder de Belgische groothandels, ziet zijn omzet verdeeld over verschillende regionale entiteiten, waardoor zijn gewicht in de provinciale ranglijsten verwatert.

Dezelfde logica geldt voor de alliantie Oresto en de coöperatie Prik & Tik: hun werkelijke omvang is in geen enkele afzonderlijke provincie direct zichtbaar.

De kaart: een nieuwe blauwdruk voor toekomstige fusies en overnames

De vraag is allang niet meer óf de consolidatie zal plaatsvinden, die is al volop aan de gang. Wat de kaart nu wel blootlegt, is waar de volgende deals zich waarschijnlijk zullen aftekenen.

Het volledige analyserapport over de groothandel, getiteld "Wholesaler's Last Course", is eind juni exclusief beschikbaar voor leden van Gondola Foodservice.

* In de 2.787 voedings- en drankengroothandels zijn ook gespecialiseerde wijn- en koffiehandelaars opgenomen. Sommige hiervan leveren een aanzienlijk deel aan particulieren, zoals het geval is in de cash & carry's van de supergroothandels.

** Dit is een gemiddelde dat ervan uitgaat dat een verkooppunt door slechts één groothandel wordt bediend, wat in de praktijk niet het geval is. Gemiddeld bevoorraden 5 tot 6 groothandels één enkel verkooppunt, afhankelijk van hun specialisatie.

*** 41 groothandels zijn niet per regio geclassificeerd.