De paradox van de groothandelaar: commerciële kracht maar financiële kwetsbaarheid

INSIGHT - Als de omzet geconcentreerd is, is de financiële robuustheid dat nog meer. Onder de leiders in de groothandel vertoont slechts een handvol een goede financiële gezondheid.

© GONDOLA FOODSERVICE

De markt van B2B-groothandelaars in voeding en dranken in België en Luxemburg vertegenwoordigt een omzet van 8,64 miljard euro in 2024, op basis van de neergelegde geconsolideerde jaarrekeningen. De structuur volgt duidelijk een concentratielogica van het Pareto-type: de verdeling van de omzet is sterk asymmetrisch, waarbij een minderheid van de spelers het grootste deel van de waarde concentreert.

De top vijf spelers vertegenwoordigen 53% van de totale omzet. De top tien neemt 66% voor zijn rekening. De top twintig bereikt 81%. Deze Top 20 groepeert bedrijven met een omzet van meer dan 100 miljoen euro. We hebben dus te maken met een configuratie waarbij een beperkt deel van de bedrijven meer dan vier vijfde van de markt controleert.

Deze concentratie van de omzet betekent geen financiële homogeniteit. Onder deze twintig belangrijke spelers behoren er in 2024 slechts vier tot de Graydon-categorie 9, de gezondste en meest schokbestendige klasse: Bidfood, Sligro (exclusief Sligro MFS), Huppa en HGC Hanos. De verdeling van de financiële soliditeit is nog selectiever dan die van de omzet.

Het economische kader van de sector is veeleisend. Met operationele marges die doorgaans tussen 0,5% en 2% liggen, kan de minste daling van de omzet een positieve marge in een verlies veranderen. Kostenbeheersing is permanent. Stijgingen van aangekochte producten, personeelskosten, transport of technologische investeringen vertalen zich direct in het bedrijfsresultaat.

• De recente inflatoire periode heeft deze spanning versterkt. In België bedroeg de jaarlijkse inflatie in 2022 meer dan 10% en de gecumuleerde inflatie over de periode 2021 tot 2023 overschreed de 20%, met bijzonder sterke stijgingen in de voeding. Groothandelaars kwamen klem te zitten tussen een vraag naar concurrerende prijzen van horeca-exploitanten, die zelf onder druk staan van de consument, en een aanzienlijke stijging van hun inkoop- en exploitatiekosten.

  
  

• De tweede spanning betreft de kwaliteit. Dit blijft een van de belangrijkste criteria die consumenten noemen bij hun horecakeuzes. Exploitanten verwachten van hun groothandelaars een onberispelijke consistentie op het vlak van versheid, traceerbaarheid en leveringsbetrouwbaarheid. Het handhaven van dit kwaliteitsniveau in een omgeving van krappe marges vereist solide processen en een versterkte onderhandelingspositie.

  
  

• De derde spanning heeft betrekking op de service, die voortaan grotendeels via digitalisering verloopt. Een efficiënt ERP-systeem maakt het mogelijk om het voorraadbeheer en de logistieke planning te optimaliseren. Geautomatiseerde bestelsystemen verminderen fouten en verbeteren de commerciële productiviteit. Besluitvormingsinstrumenten op basis van feitelijke gegevens maken het mogelijk om de rentabiliteit per klant, per categorie of per ronde te analyseren en middelen rationeler toe te wijzen. In een model waar de marge op enkele decimalen wordt beslist, worden deze efficiëntieverbeteringen structureel.

Geconfronteerd met deze gelijktijdige druk op kosten, kwaliteit en service, wordt omvang een doorslaggevende hefboom. Het maakt het mogelijk om de inkoopvoorwaarden te verbeteren, vaste kosten te verwateren, te investeren in IT-systemen en volumes veilig te stellen.